Əvəllər düşünməzdim ki, HTML ilə Flash-ı bir-biri ilə qarşılaşdırmaq məntiqli gəlsin. İndi isə aktual qarşılaşdırmalardan biridir. Xüsusi ilə Apple`ın öz məhsullarında onu dəstəkləməməsi məsələni lap qızışdırır. İndi texnologiyada hər kəs Flasha qarşıdır kimi bir fikir formalaşmağa başlayır məndə. İlk olaraq S.Jobs — Apple, Flashı tərk etdi. Öz açıqalamarında Flashı dəstəkləməmə səbəblərinin başlıca olaraq texnoloji tərəfdən geri qaldıqlarını, sürət və təhlükəsizlik problemləri olduğunu göstərdi. Əvəzinə HTML5-i məsləhət görür. iPad və iPhone-larda artıq flasha icazə yoxdur…
Mozilla-Firefox isə hələki məsələdə tərəf tutmur (ya da mən qarşılaşmamışam). Hər iki formatı dəstəkləmək fikrindədir.
Opera təmsilçiləri isə HTML5-in tərəfdarıdır. Deyirlər ki, Flash-sız web olmaz, ancaq gərək Flash özünü təkmilləşdirə. İndi kifayət qədər problemləri var.
Google-Chrome isə bu mübahisədə Flashdan tərəf durandır. Android platformaasında — eləcə Google Tabletdə Flash dəstəyi olacaq. Hətta Chrome-un yeni versiyasında isə Flash əlavə plugin olaraq deyil, Chrome-un öz daxilindədir.
Microsoft-Explorer isə onsuzda müassir standartları dəstəkləyən bir browser deyil. Ancaq yeni, 9-cu versiyası üzərində iş gedir. Hətta beta testlərini belə təqdim ediblər. Təmsilçilərindən Dean Hachamovitch deyib ki, HTML5 web standartlarının gələcəyidir. Yeni versiya ilə birgə CSS3 də dəstəklənəcək. Microsoft da Flashla yaxşı keçinməyənlər arasındadır. Onlarda eyni bəhanələr — «sürət və təhlükəsizlik» bəhanələrini gətirirlər. Ancaq internetdə çox contentin Flashda olduğunu nəzərə alırlar və hələki ona dəstək verəcəklər kimi görsənir.
Belə görsənir ki, iki kəskin ayrı cəbhə var — Apple və Google. Biri tam dəstək verir, digəri isə dəstəyini tam kəsir. Qalan digərləri isə Flashı özünü təkmilləşdirməyə səsləyir. Əslində browser statistikaları isə götürsək, Flash çox şey itirmir. Ancaq imic cəhətdən bu ona böyük zərbədir. Nəzərə alsaq ki, digər firmalar çox vaxtı Apple-ı izləyirlər. Həmdə mobil cihazlar və application bazarından məhrum olur. Bəs maraqlıdır görən uzun müddət Adobe ilə əməkədaşlıq edən Apple niyə birdən-birə münasibətləri pisləşdirdi. Bu münasibətlər pisləşən zaman isə Google-un onla daha yaxın əməkdaşlığı tam başadüşüləndir. Application bazarını genişlətmək ona sərf edəcək. Flashla işləyən developerlər isə artıq AppStore üçün yox Android Market üçün yazacaqlar.
Mənə maraqlı gələn digər məqam isə Microsoft-un mövqeyidir. Özləri Flasha rəqib Silverlight texnologiyası inkişaf elətdirirlər. Buna baxmayaraq həmin texnologiya heç də Flashla rəqabət aparmağa qadir olmur. Demək olar ki, heç yanından da keçə bilmir. Ancaq hələ tam hazır olub üzə çıxmayan HTML5 çıxır və illərin Flashının başına ağrı olur. Bu bizim Microsoft da həmin o HTML5-i gur səslə açıqladıqlarını deyirlər. Məncə bu Silverlight-ın üstündən xətt çəkmək kimidir.
Subyektiv olaraq Flashın öləcəyinə nəsə inanmıram. Adobe o qədər də balaca kompaniya deyil. Əminəm ki, texnoloji cəhətdən müsbət yeniliklər edəcəklər. Digər tərəfdən əsasən bu mübahisələrdə Flashı ancaq video player kimi istifadəsindən danışırlar. Ancaq Flash təkcə bu deyil. Ən balaca olaraq bannerlərindən tutmuş, mürəkkəb oyunlarına qədər bir çox sahədə istifadə olunur. Bunları inanmıram HTML5-də etmək mümkün olsun.
Amma HTML5-də də çox gözəl yeniliklər var. Ancaq istifadə eləmək üçün hələki tezdir. Yəqin 2-3 ilə yayğın istifadə olunar. Ancaq bizim ölkədə nə vaxt istifadəyə keçər onu bilmirəm. Ümumiyyətlə bizim internetimizə bu münaqişə/mübahisənin heç bir təsiri olacağına inanmıram. Çünki, əksər istifadəçi köhnə browserlərdən xüsusi ilə IE6-dan istifadə edir. Normal browser istifadə edən advanced user-lər isə onsuzda lazım olan flashlara dəstəkləyən bir browser tapıb baxacaqlar.